“Overlok Makinası Ayağınıza Geldi”
Sıcak bir öğle vakti. Asfaltın üzerine eğilmiş güneş, apartman duvarlarını kavuruyor. Sokak sessiz. Derken birden tanıdık bir ses:
“Overlok makinasııı ayağınıza geldiii!”
Bozuk bir hoparlörden yankılanıyor bu cümle. Hafif bir parazit sesi… Sonra yine aynı anons:
“Beş dakikada yapılır, hemen teslim edilir…”
Balkonlardan uzanan başlar, perdelerin arasından süzülen bakışlar.
Evlerin içinde halı toplayan, yolluk dürümleyen teyzeler…
Şehirlerin ara sokakları bu anonsla inlerdi bir zamanlar. Hâlâ dolaşıyorlar mı sokak sokak, bilemiyorum. Ama o yüksek sesli hoparlörlerden yankılanan davet, evlerde “kıyı köşe” birikmiş ne varsa harekete geçirirdi. Balkonlardan aşağı sarkıtılan makaralarla yer çekimine uygun bir teslimat sistemi bile kurulurdu bazen.
İşin güzelliği şuradaydı: Ustalık gerekmezdi. Ne de olsa overlok işi belli… Kenarı dönülecek, iplik geçirilecek, bitti gitti. Beş dakikada halının kaderi değişirdi. Ne hızlı, ne pratik bir hizmet! Halının kenarı dikiş tutar, ev huzura ererdi. Beş dakikada…
Eskiden böyleydi. Herkes işini bilir, her işin bir karşılığı olurdu. Zanaat, mahalleye kadar gelir; el emeği ayağa düşerdi ama iş yine de işti.
Şimdi bakıyorum da, bazı işler bizde hâlâ aynı hızda yürüyor. Ama bu kez mesele halı değil, kariyer… Kilim değil, diploma…
İddianamelere giren, haberlere sızan bilgilere göre, diploma üretiminde de overlok sistemine geçilmiş. Mobil, hızlı, sessiz çalışan bir sistem. Kariyerin “kenar süsü” olarak beş dakikada hazırlanıyormış diplomalar…
‘Eğitim’ kavramının içi boşaltılmış, dışı güzelce overloklanmış. Beş dakikada!
İsteyen geliyor paspasıyla:
“Buyur…” diyor sistemin içindeki karanlık, kelepir eller; “Ne vereyim abime?”
Beş dakikada yapılır. Hemen teslim edilir.
E-imzalı. Mühürlü. Barkodlu.
Sorgulasan geçerli. Sorgulamasan zaten mezun.
Sahi, ne gerek var dört yıl dirsek çürütmeye, sabah dersine geç kalmaya, tezle uğraşmaya? Parayı ver, diplomanı al. Modelin adı: Overlok sistemi. Kenarın, köşelerin düzgün görünüyorsa, içine bakan olmaz.
Farklı alanlarda altı lisans, iki yüksek lisans, iki doktora sahibi dâhî kariyer üstadı görünce, ister istemez akla geliyor o sokak aralarında mesleğini icra eden overlok ustaları.
Ne diyelim… Her dönemin bir zanaatı var.
Bir zamanlar halının kenarı, kilimin köşesi dönülüyordu bu zanaatla. Şimdi kariyerin dik basamakları, CV’lerin kıvrımlı köşeleri dönülüyor. İşin özü değişmedi belki ama nesnesi hayli değişti.
Ve hoparlörler fısıldıyor bir kez daha, alçaktan ama net bir sesle:
“Beş dakikada yapılır… hemen teslim edilir!”
